عناصر تزئینی وابسته به هنر معماری هخامنشی(آجر لعابدار و نقوش برجسته)

  • کد خبر : 6779
  • ۱۲ فروردین ۱۴۰۰ - ۵:۴۹
عناصر تزئینی وابسته به هنر معماری هخامنشی(آجر لعابدار و نقوش برجسته)

به گزارش شوش۲۴، عالی ترین هنر ایرانی به معنی حقیقی خود در دوره هخامنشی، هنر معماری آن است. در مورد هنر معماری دوره هخامنشی در شوش و تخت جمشید بیشترین اطلاعات باستان شناسی مربوط به معماری سلطنتی یا همان کاخهای این دوره است. اکثر صاحب نظران تا همین چند دهه اخیر هنر هخامنشی را پدیده […]


به گزارش شوش۲۴، عالی ترین هنر ایرانی به معنی حقیقی خود در دوره هخامنشی، هنر معماری آن است. در مورد هنر معماری دوره هخامنشی در شوش و تخت جمشید بیشترین اطلاعات باستان شناسی مربوط به معماری سلطنتی یا همان کاخهای این دوره است. اکثر صاحب نظران تا همین چند دهه اخیر هنر هخامنشی را پدیده ای ایستا به شمار می آوردند. آنها تصور می کردند که این هنر طی مدت کوتاهی خلق شد و سپس در طول بیش از دو قرن عملاً بدون تغییر به باز آفرینی خود ادامه داد(استروناخ، ۱۳۸۹: ۵۰). روت معتقد است که شکلهای گوناگون هنر هخامنشی که در قلمرو چند فرهنگی وسیع این سلسله در دوره بین مرگ داریوش اول تا حمله به تخت جمشید در سال ۳۳۰ ق.م. ظاهر شدند، دستخوش میزان متفاوتی از تغییر بودند(Root, 1995: 261).
 به طورکلی معماری در این دوره به تمامی وجوه آن توجه شده و همچنان که در جزئیات و ریزه کاری های تزئینات درون بنا و کاخ دقت شده به نمای بیرونی  و عظمت و ابهت کاخ و مجموعه بنا نیزتوجه گردیده است. و در نتیجه در معماری این دوره هر دو خصلت:
۱.     درون گرا بودن، به این معنی که تزئین فضا وقسمتهای درونی بناها وکاخها مورد توجه بوده که از جمله این تزئینات می توان به تزئین دیوارهای درون کاخ توسط آجرهای لعابدار، نقاشی های دیواری و رنگ آمیزی کفپوش داخل تالارها و اتاقها، نقش برجسته و همچنین تراش و زینت ستونها اشاره نمود.
۲.     برون گرا بودن، به این معنی که به وضعیت نمای بیرونی کاخ و عظمت و ابهت آن تزئین نمای کاخها با نقوش برجسته، آجرهای لعابدار، کنگره های نصب شده بر روی دیوارکاخ، آجرفرش حیاطها و باغ آرایی فضای جلو واطراف کاخ ها توجه گردیده است.
عظمت و ابهت آثار دوره هخامنشی فقط در بزرگی اندازه کاخها و تعداد هنرمندان وکارگران اقوام تابعه امپراتوری که در ساخت کاخها شرکت داشتند، نیست بلکه عظمت و ابهت و بزرگی را می توان در جای جای آثار این دوران و در مناطق مختلف بویژه تخت جمشید و شوش مشاهده نمود.
پارسیان علاوه بر نگاره های سنگی، از آجرنگاره های لعابی نیز برای تزیین دیوار کاخ ها استفاده کرده اند. بدون تردید زیباترین و حیرت انگیزترین تزئین بکار رفته درکاخهای هخامنشی آجرهای لعابدار هستند این هنر که ریشه در سنت های آشور(نمرود و خُرساباد)، بابل(دروازه ایشتار) و ایلام دارد و از هنرهای بومی نقاط جلگه ای و دشت می باشد با اتکا به گذشته درخشان خود در آثار دوره هامنشی نیز توسط هنرمندان بابلی و احتمالاً ایلامی استمرار پیدا کرده و با توجه به وضعیت مناسب سیاسی و اقتصادی امپراتوری هخامنشی به اوج خود رسیده است.
هر چند ساخت و استفاده از آجرهای لعابدار هخامنشی توسط هنرمندان بابلی و احتمالاً ایلامی و با الگو برداری از سبک آجرهای لعابدار بابلی و ایلامی ساخته شده، اما این الگوبرداری یک تقلید صرف نبوده و مهندسان و هنرمندان پارسی در حد توان و به زیبایی تغییراتی در آن جهت پارسی شدن هنر بوجود آمده، کرده اند. این به ویژه در شوش نمایان است که حیاط بخش جنوبی کاخ، با افریزهایی از آجرنگاره های لعابی با تصویر سربازان نگهبان، شیر و جفت ابوالهول تزیین یافته اند. افزون بر این قابهای در بر دارنده آجرنگاره های لعابی با تصویر افرادی با لباس پارسی و مادی و در حال بردن خوراک و حیوانات زنده، برخی از راه پله ها را مزین میکرده است. در تخت جمشید تزیینات آجرنگاری لعابی با نقوش هندسی و تصویر گیاهان، در نمای بیرونی برجهای آپادانا شناخته شده است(Schmidt, 1953: fig, 35 a-b). انواع نقوش گیاهی مثل گل بابونه از زوایای مختلف و نی زار و جگن زارها و جنگل انبوه که گیاهان بومی منطقه به حساب می آیند و نقوش هندسی که به زیبایی درکنار همه نقشها به عنوان مکمل استفاده شده است.
به احتمال زیاد تمامی این نقوش برگرفته از زیست بوم نواحی است که کاخ های هخامنشی در آنجا پی ریزی شده است.
هادی مهران پور
#شوش
۱۰/ ۰۱/ ۱۴۰۰ خورشیدی

لینک کوتاه : https://shush24.ir/?p=6779

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.